Afscheid

Daar zijn we dan, terug in Nederland, na een paar drukke weken, de kist ingepakt met onze spullen en op weg naar Nederland….en er was dat onontkoombare afscheid!
Afscheid is iets wat ik liever ontwijk, gewoon weggaan, zonder echt officieel afscheid te nemen doe ik liever, maar…… het moet op een gegeven moment wel echt gebeuren!
Vaak werd er al een poosje gezegd “O, jullie gaan snel weg hè, we moeten nog wel afscheid nemen hoor?”, “Ja hoor, we zien jullie vast nog wel!” was mijn antwoord dan, “Dat komt nog wel!”, maar op het laatste moest het toch echt wel gebeuren.

De eerste keer dat ik het echt officieel moest doen, was in Deve, bij het naaiatelier van Solomon. Afscheid, van al de apprentis, een hand, een knuffel en « Au revoir, que Dieu vous bénisse! »
En toen zat daar Nanavi, tussen haar collega’s in, trots bezig te oefenen op een oefenlapje, met het knopen aannaaien, knoopsgaten maken, voorbereidingen op het werk wat ze straks echt gaat leren, als leerling naaister. En toen voelde het ineens menens, ik moest afscheid nemen van haar. Ze is inmiddels een beetje ‘onze’ Nanavi geworden, ja, dit is echt afscheid, we zien haar misschien nooit meer! Het ging prima, een knuffel, geen tranen…..
Maar de volgende dag kwam haar vader helemaal naar Dogbo, bij ons thuis, Nanavi was erg verdrietig geweest na het afscheid, ze had erg gehuild. Nu had hij een dringende vraag voor ons: “Zouden jullie Nanavi mee kunnen nemen naar Nederland? Er is daar veel meer toekomst voor haar dan hier, Nanavi wil zelf heel graag!”  Wat een vraag! “Ach, ……dat kan echt niet, we kunnen niet zo maar iemand meenemen naar Nederland. De wetten daar zijn zo dat je heel moeilijk een visum kunt krijgen en het is ook erg duur!” “Jullie zouden haar ook wel kunnen adopteren, wij gaan daarmee akkoord en Nanavi ook!” haar vader zei het met tranen in zijn ogen. Maar nee, het kan gewoon niet en we willen dat ook niet, Nanavi heeft hier haar leven en haar familie en wij hebben daar ons leven en onze familie. Wat wij voor Nanavi gedaan hebben is het enige wat we voor haar kunnen doen! Of misschien wel, willen doen!
Maar is dat niet hartverscheurend? Een vader die ons dat zo vraagt? Ja, er is voor iemand zoals haar veel meer toekomst in Europa dan in zo’n land als Benin, maar…… het kan gewoon niet!

Vrijdag zijn we voor de laatste keer naar het opvanghuis in Madjrè geweest. De meeste bewoners wisten dat het de laatste keer zou zijn, dat we zouden komen, om afscheid te nemen. De stoelen stonden klaar, ze waren al begonnen met zingen en dansen, sommige bewoners waren erg verdrietig. Het was goed om daar nog even te zijn, nog eens met ze te zingen, te dansen, te bidden, een knuffel te geven, hen te zegenen. “God is overal, Hij gaat met ons mee en Hij blijft hier, bij jullie!” “En wanneer zien we elkaar zeker weer terug?” “In de Hemel, bij Jezus!”. En zo is het! Een troost, want het is een tijdelijk afscheid, toch!

We hebben daar toen verteld dat we een heel mooi nieuwtje voor ze hadden. Wij gaan misschien wel weg, maar Mariette, die elke keer met ons meekwam, gaat nu voortaan juist vaker komen. (Onze familie in Nederland gaat het loon, wat ze nu bij ons verdient, gewoon doorbetalen). We hebben met goedkeuring van de leiding van het opvanghuis en met medewerking van de organisatie `Vrienden van Toyo´ , haar gedetacheerd om te werken in Madjrè. Ze gaat (we hebben zelf de mooie nieuwe functienaam bedacht) ‘CAH’ worden, ‘Coordonnatrice des Activités Hygiéniques’. Het begeleiden en het aansturen van alle activiteiten die met hygiëne te maken heeft. Het netjes en schoon houden van de slaapruimtes, het plekje waar er gekookt en gegeten wordt, het wassen en opruimen van de kleding, de persoonlijke hygiëne, douchen, wassen. Tot nu toe wordt dat door de bewoners zelf aangestuurd, en daar schort erg veel aan. Mariette gaat het niet voor ze doen, maar ze erbij helpen, aansturen, begeleiden. Ze gaat er per 1 december beginnen, 4 ochtenden per week. En er blijven ook mensen op donderdagochtend komen, zoals wij gedaan hebben.
De vrouwengroep van de kerk in Dogbo heeft ons beloofd op de donderdagochtenden iemand van hen met Joseph of Mariette mee te sturen, om net als ons te zingen, een Bijbelverhaal te vertellen, met ze te bidden. “Dus jullie worden echt niet vergeten!” Daardoor werd het afscheid een beetje minder verdrietig, er blijft bezoek komen!
Dit was voor mij het verdrietigste afscheid, ik houd inmiddels zo ontzettend veel van deze mensen! Mensen die zo afhankelijk zijn van een beetje aandacht, een beetje liefde…..
“Au revoir chèrs, chèrs amis, que Dieu soit avec vous tous!” Vaarwel lieve, lieve vrienden, God zij met jullie allemaal! Dag lieve Rebecca, Edo, Antoine, Andre, Sissi, David en iedereen daar!  Ook Raoul en zijn gezin, God gaat met jullie!

In de laatste week kwamen heel wat mensen even langs ons huis om afscheid te nemen, even vaarwel te zeggen. Vrijdagavond nog even naar een toneel ‘spectacle’ georganiseerd door de vrouwen van de RK kerk. De belangrijkste organisatoren waren een paar zussen en de moeder van Mariette. Het was hilarisch, ondanks dat de hoofdvoertaal Adja was!

We hebben al onze overgebleven meubels verdeeld over mensen waar we persoonlijk het meest mee hadden. Een grote tafel met stoelen, voor Grégoire en zijn gezin en ook voor Mariette en har gezin. We hebben gezegd tegen beiden “Jullie krijgen dit van ons, maar wel om te gebruiken als gezin, bijvoorbeeld om samen te eten, de bijbel als gezin te lezen, samen bidden, samen te praten, te spelen.” In Benin zitten gezinnen namelijk nooit samen om een tafel… en ze hebben beloofd om dat te gaan doen! Heel eerlijk hebben we geprobeerd van alles te verdelen.

Eén voorbeeld, ons IKEA woonkamersetje van twee tafeltjes met twee rieten stoelen. Die gingen naar François en zijn gezin. Toen we de laatste zondag even langs zijn huis wilden, zagen ze een groep van wel 15 mensen, groot en klein, voor zijn huisje staan die allemaal door het kleine raampje enthousiast naar binnen gluurden. “Wat doen al die mensen daar?” De hele buurt was uitgelopen om naar de nieuwe meubels te kijken, iedereen vond het zo bijzonder en mooi!

Zondag was er in ons lokale kerkje in Dogbo een vaarweldienst georganiseerd. Ze wilden eerst een heel groot feest van al de 14 kerkjes uit de Mono Couffo gaan organiseren. “Nee, liever geen groot afscheidsfeest voor ons. We zijn inmiddels overal al langs geweest. We hebben al veel mensen gegroet! Gewoon met onze gemeente hier in Dogbo, dat vinden wij fijner!” Joe preekte, Bertin had de leiding en de kerk was vol! Het koortje had een speciaal vaarwel lied in gestudeerd. “Johan en Marijke, que Dieu vous bénisse, rien ne nous séparera dans les mains de Jésus. Benin comme au Pays-Bas nous sommes tous le même. Au revoir chèr pasteur, que le Seigneur vous accompagne!” We kregen namens de vrouwengroep een mooie pagne, een mooie stuk Benins stof.  

Er waren wat mensen uit andere dorpjes, maar niet te veel. Het was mooi zo, samen zingen, samen luisteren, samen bidden en “Tot ziens broers en zussen, in ieder geval straks op de nieuwe aarde!”

Zondagavond waren we uitgenodigd om samen met Mariëtte’s gezin bij hen in het nieuwe huis te eten. Het begint er al zo mooi en zelfs gezellig uit te zien, met allemaal herkenbare dingen uit ons huisje. De tafel, gezellig gedekt, met lekker eten en we dronken zelfs een wijntje uit echte wijnglazen!

Een paar dagen ervoor hadden we het huisje ‘ingewijd’. Didi de moeder van Mariette was met ons meegekomen. Dat was allemaal even heel bijzonder en indrukwekkend. Mariette was helemaal ontroerd van dankbaarheid, en zong tussen haar tranen door een danklied aan God, die haar zoveel goede dingen geeft. We hebben samen gebeden en God Zijn zegen gevraagd over Mariette en haar gezin en over het nieuwe huis. Dag lieve kinderen van Mariette, dag Stephan, Louis, Synthia, Exaucé, dag lieve kleine Rabi!

Het huisje dat Grégoire voor Rosa aan het bouwen is, is nog niet klaar, maar wel bijna! We gaan hem missen en zijn gezin ook; Rosa, Sabine, Elodie, Dodji, Dieu-Aimé en kleine lieve Jurrientje! Ook nog even tijd genomen voor een afscheid van de gezinnen van onze bewakers.
Nog een laatste gesprek met Romain (en zijn nieuwe vriendin), met Théophile en zijn vrouw Helga. God blijft, daar kan de ERCB in ieder geval zeker op rekenen!

En maandag was de dag van vertrek. Gomaise, François, Joseph, Mariette en Grégoire, de mensen, die echt elke dag met ons waren, en wij, even napraten wat we de laatste twee jaar samen allemaal meegemaakt hebben, hoe fijn het zo samen was. Samen nog even door de mooie tuin lopen, de tuin die we in minder dan twee jaar zo mooi hebben gemaakt. Samen nog in de paillotte, even zingen, Joseph ging voor ons bidden, Joe bad voor hen die achter bleven. En toen, met Grégoire als chauffeur, reden we weg, de tuin uit, de poort door. Naar Cotonou, voor onze terugreis naar Nederland. Het finale afscheid..da-ag lieve allemaal!

Maar opeens……..daar reden ineens twee brommers voor ons uit, Mariette, met François achterop en Joseph met Gomaise, ze stoven ons voorbij en heel wat verderop, helemaal aan de uiterste rand van het dorp stonden ze, alle vier, onze lieve bewakers en Mariette!

Daar stonden ze, ons hartstochtelijk uit te zwaaien, nog even een knuffel, een traan. Dag allemaal, dag Dogbo, dag Benin!
Dit is echt het afscheid! Het zit er op, onze missie in Benin is voltooid, “Que Dieu vous benisse, lieve mensen van Benin!”
Heel veel liefs en God zegent jullie, Madame pasteur Marijke

Afscheid van mensen, van Benin en afscheid van mijn blogs.

Dus beste lezers, bedankt voor jullie interesse in ons leven in Benin! Jullie interesse in ons leven hier in Benin heeft ons goed gedaan!

Heel veel liefs van mij  en Gods zegen in jullie leven!

De laatste weken...

……rare, onrustige weken, deze laatste weken in Benin en wat veel te regelen! Het afbouwen van het werk, het kantoor van DVN opdoeken, onze eigen spullen en de spullen die we overgenomen hebben van voorgangers moeten allemaal weg, ons huis met onze prachtige (zelf ontworpen) tuin weer opzeggen. Niks blijft achter, alleen wat spulletjes voor een klein kantoortje voor de ERCB. De auto is verkocht, een paar andere duurdere dingen worden verkocht, de rest gaat of met ons mee terug of worden weggegeven aan de mensen om ons heen. Van alle kanten wordt gevraagd of er nog spullen over zijn, voor hen zijn als cadeau. “Nee, we geven alles wat over is aan onze werknemers!”
De laatste vergaderingen zijn geweest. Langzamerhand nemen we echt afscheid, de laatste keren preken, afgelopen zondag in Noumonvihoue, a.s zondag in Vovokame en de laatste zondag hier in Dogbo. Afgelopen zaterdag de laatste keer les in het schooltje in Kpodaha. En omdat daar de zondagschoolleiders lessen volgen, hebben we hen een kinderbijbel met mooie plaatjes gegeven, als afscheidscadeau, om voor te lezen en te vertalen voor de kinderen van de zondagsschooltjes. Voor elk kerkje één, met als tekst, Spreuken 22: 6. ‘Instruis l’enfant selon la voie qu’il doit suivre; et quand il sera vieux, il ne s’en détournera pas’. Een verantwoordelijkheid voor de ouders, maar ook voor de oudere jeugd, om de kinderen voor te gaan en een voorbeeld voor ze te zijn.
En zo zijn we bezig met afronden. Ons werk van de laatste twee jaar, de eerste helft de boel hier leren kennen, de tweede helft alweer afronden……het was niet in ons plan, maar……..
Een rare paar weken voor ons nu, eigenlijk het laatste half jaar al, ook voor de mensen hier, hoe zal het straks gaan? Na 16 jaar begeleiding van aanwezige blanken, straks gaan ze het zelf doen, wel met begeleiding, maar op afstand, een ingrijpende verandering. Het moet ook, op een gegeven moment, dat was het plan ook, zo gaat het en het is goed zo.
Er wordt een nieuwe weg ingeslagen. Hoe de verdere begeleiding op afstand er precies uit gaat zien, wordt door de Benincommissie nu druk over vergaderd.
Financieel blijft de ondersteuning ook nog wel een poos doorgaan. Deze week is er iemand uit Nederland die een cursus geeft aan de penningmeesters, diakenen en anderen, hoe je kasboeken moet bijhouden, verslagen daarover moet maken, verantwoording moet afleggen, enzovoorts. Ook daar zijn wij nu druk mee, we bespreken hoe alles financieel hier tot nu toe gegaan is. Wat goed gaat en wat niet goed gaat, wat er veranderd zou moeten worden en hoe dat zou kunnen gaan. Dat zijn dingen die er bij horen, maar die we heel graag loslaten. Eigenlijk had zo’n financieel adviseur hier jaren geleden al deze cursussen moeten geven! Het regelen van allerlei financiële vergoedingen, de eeuwige vraag naar allerlei financiële ondersteuning, het gevoel dat wij hier de bankier van de kerk zijn in plaats van spirituele ondersteuning en kerkelijke opbouwwerk! Al die financiële besognes, die laten we met plezier toe aan de DVN/ GoWa en de mensen die daar nu voortaan over gaan, hier en in Nederland.
We hebben veel mooie dingen kunnen doen in de afgelopen twee jaar.  Voor het opzetten van het schooltje in Kpodaha zijn we heel dankbaar en tevreden. Joe heeft daar met heel veel plezier zijn expertise en gaven als leraar kunnen gebruiken. Ook het werken met en de begeleiding en coachen van al de gemeentes hier in de Mono Couffo, vooral de twee nieuwe jonge gemeentes van Noumonvihoue en Vovokame en het aansturen van de kerkenraden. Al de preken die Joe hier (in het frans) heeft gedaan. De samenwerking met en coaching van Théophile en Romain. De gesprekken met jongelui over hun leven, het huwelijk, de gesprekken met ouders over het opvoeden van hun kinderen en hun voorgaan als christen aan de kinderen, de toekomst van de kerk. Het bemoedigen van de vrouwen in het vrouwenwerk; in verscheidene dorpjes komen de vrouwen nu bij elkaar om samen te bidden en te praten. Nu ook hier in Dogbo, de nieuwe vrouwengroep, die nu echt van start zijn gegaan om elkaar te ondersteunen, maar ook de mensen om hen heen (zie mijn vorige blog) een vrouwengroep met een echte statuten en regelementen(!) en met de naam ‘Vrouwengroep, samen met Jezus’ (en dan in het Adja). En ze hebben ons beloofd om elke week één van hen met Joseph of Mariette naar Madjrè te sturen!
De bewakers en Mariette zijn straks hun baan kwijt, ook daar voelen we ons wat verantwoordelijk voor. Ze krijgen bovenop hun eindejaarsuitkering en cadeautje, ook nog een ontslagvergoeding en ook voor wat andere mensen om ons heen hebben we een eind van het jaar cadeautje klaarliggen. Dus er is heel wat te regelen deze laatste weken hier!
Ja, ook buiten ons werk voor DVN zijn er hele mooie dingen gebeurd, waar we heel dankbaar voor zijn!
Heel belangrijk voor ons is ons contact met het opvanghuis in Madjrè en de Tuin van Toyo. God heeft dat ook zeker op ons pad geplaatst en daar zijn we heel dankbaar voor!
Ik las laatst mijn blog van 16 januari, 2012, toen we voor het eerst daar geweest waren, ik schreef toen: “En kun je je voorstellen, het is één van de weinige opvangmogelijkheden voor verstandelijk beperkte mensen hier in Benin!  We gingen enthousiast weer terug naar huis, toeval? Ik weet niet of ik daar iets zou gaan kunnen betekenen, maar de contacten, zo nu en dan even belangstelling tonen en even tijd en aandacht geven. Wie weet komt er nog iets anders van! Mooi he, ‘toevalligheden’ die komen op je pad en waar leiden die heen? God kan het weten!”
God heeft dat zeker op onze weg geplaatst, het was voor ons een prachtig iets om ‘erbij’ te doen en wat een ervaring om daar even deel van te zijn! We zijn daar elke week geweest en als we er niet waren gingen Mariette, Joseph of François. We gingen daar gewoon ‘om er te zijn’ voor deze mensen, maar we hebben ook zeker heel veel geleerd! Ook hebben we iets ‘materieels’ voor hen kunnen betekenen. Van een vriendin van onze dochter in Canada kregen we zomaar een heel groot bedrag geld, “voor het mooie werk dat jouw ouders daar doen!” We hebben daarmee bij de Tuin van Toyo een konijnenfokkerij op kunnen zetten, voor eigen eten, maar ook voor de verkoop. We hebben ze een nieuwe generator voor de (hele diepe!) waterput kunnen geven. We hebben stoffen gegeven voor de naaiatelier, die daar voor de bewoners is opgezet. (Als jullie mee willen weten over de ondersteuning vanuit Nederland voor dit project, zie de website: www.detuinvantoyo.nl )  
In het dorpje Tchangba, waar ik ook al eens over heb geschreven, hebben nu een groep mensen een maismolen kunnen kopen, ook met behulp van  het geld van die vriendin. Ze hadden zelf geld gespaard en dat wij hebben aangevuld. Nu kunnen de mensen uit dat dorp nu in hun eigen dorp hun maïsmeel malen in plaats van dat ze minstens een uur moeten lopen om dat te kunnen doen.
We hebben een rolstoel en een naaimachine aan Nanavi, het spastische meisje uit Deve  kunnen geven. Haar leven ziet er nu echt heel anders uit! Elke keer als we haar bezoeken, zie je het blijste gezicht ooit! Een paar weken geleden hadden we als verrassing een naaimachine voor een vrouw in Agame, die haar hele hebben en houden door een brand verloren was. Ook weer een heel dankbaar gezicht!
Met het geld van een groep mensen uit Groningen kon de jonge gemeente in Vovokame een klein gebouwtje bouwen om de kerkdiensten in te houden en in Noumonvihoue hebben met het overgebleven geld muurtjes om de kerk kunnen bouwen, met deuren! ( het kerkje had eerst alleen een dak op palen).
Allemaal zegeningen en een beetje hulp, als eenmalige gift, doordat we samen met vrienden (en onbekenden) aan wat extra geld konden komen. Grégoire heeft nu (met wat spaargeld en extra inkomsten als chauffeur van een bezoeker uit Nederland) een klein huisje voor Rosa en zijn vijf kinderen kunnen en bouwen.
En als klap op de vuurpijl hebben wij, als een cadeautje uit de Hemel, zomaar heel wat geld ontvangen! Doordat we een dag vertraging bij onze vorige reis hebben gehad, kwam er ineens heel wat (smarte)geld op onze rekening en met dat geld hebben we een huisje voor onze Mariette kunnen laten bouwen!

 

Daar zijn we zo ontzettend dankbaar voor, want sinds ze bij ons werkt, woont ze in het achterhuis van het kantoor van DVN met al haar vijf kinderen. En dat was heel bijzonder, want dat had ze jaren niet kunnen doen, al haar kinderen woonden daarvoor verspreid bij familieleden. En nu we weg gaan en ze daarom weer uit het achterhuis moet, is een eigen huisje voor haar en al haar kinderen, echt een cadeau uit de Hemel! En het ziet er zo mooi uit!!!
Het zijn allemaal eenmalige giften, we hebben het duidelijk verteld waar dit geld vandaan komt, zomaar, als giften van vrienden die met ons en hen meeleven. Dus niet als langdurige ondersteuning!
God zorgt zo goed voor ons en wij zien hier mooie dingen gebeuren, we kunnen Hem niet genoeg voor Zijn liefde en zorg bedanken!
Het zijn de laatste weken, de laatste dagen hier voor ons, we moeten afscheid nemen van al die mensen die we deze laatste twee jaren hebben leren kennen. Er zijn ook lastige dingen gebeurd, we hebben ons vaak onzeker en alleen gevoeld. We hebben ons vaak geërgerd aan de eeuwige vraag van : “Heb je geld voor ons, een cadeau voor ons?” en die vraag kwam lang niet altijd van de armste mensen, vaak juist niet. Door langdurige financiële ondersteuning kunnen mensen echt afhankelijk en egoïstisch worden, dat heeft ons werk vaak moeilijk en lastig gemaakt. Maar in al die jaren dat hier kerkelijke ondersteuning is geweest, zijn ook heel veel mooie dingen gebeurd, halleluja! God zorgt voor zijn kinderen!
Na al de jaren van ondersteuning door DVN/Gouda-Waddinxveen, komt nu een einde, althans door fulltime aanwezige opbouwwerkers. Een nieuwe weg wordt ingeslagen. Voor alles is er een tijd, een tijd om te komen en een tijd om weer afscheid te nemen! Nu is het de tijd voor afscheid nemen, volgende week gaan onze spullen in de container en de week daarop dan vliegen we weer Nederlandwaards!
De laatste dagen hier……rare dagen, lastige dagen, drukke dagen, mooie dagen, dankbare dagen, die laatste dagen in Benin!
Groetjes, liefs en tot ziens! Marijke

(gezinsfoto gemaakt door Jurrien Jongman)