Reizen naar Benin, reizen door Benin, en weer terug naar Nederland: “Here we come!”

Op dit moment is er een delegatie van De Verre Naasten/ Benincommissie op weg naar Benin. Ze komen om alles goed te bekijken en van alles te bespreken.
Ze reizen per KLM, via Parijs. De reis vanaf Schiphol is zoals elke andere reis gewoon, als je vaker reist. Heel internationaal, allemaal mensen van allerlei achtergronden, stammen en natiën …
En dan in Parijs zoek je naar de pier en de nummer van de vlucht naar Benin, Cotonou ….en dan begin je het gevoel van Afrika te krijgen…….. donkere mannen in vaak nette pakken, met stropdas,  met  grote indrukwekkende handbagage. Zwarte vrouwen, in strakke westerse kleding op hele hoge hakken en vrouwen in kleurrijke Afrikaanse gewaden, hun haar vaak ingevlochten op de mooiste manieren. Kindertjes, netjes aangekleed voor de reis. Heel veel handbagage, meer dan normaal toegestaan is. Zo nu en dan zie je een westerse man of vrouw, vaak gekleed in kaki-kleuren, wandelschoenen, rugzak als handbagage, een paar zakenmensen of ambassadepersoneel, maar die gaan dan meestal eerste klasse.
De reis verloopt meestal rustig en iedereen gaat slapen of een filmpje kijken, maar schrik niet als iemand je na het eten vraagt of hij je halflege bord mag hebben om leeg te eten, dat is in Afrika heel normaal. Zelfs mannen in nette pakken doen dat!
Zo gauw je geland bent begint het duwen, iedereen wil er uit. Maar als je eruit bent, komt de  drukkende warmte je tegemoet. Dan moet je nog even in een bus en als je pech hebt moet je op de tweede of derde bus wachten, in de warmte in je warme Nederlandse kleren (als je die nog steeds aan hebt).
Voor je door de douane gaat wordt je gele boekje gecheckt, kijken of je de inentingen allemaal hebt gehad, vooral de belangrijkste, de gele koorts. En dan kom je bij de bagageband, daar moet je hier vaak heel veel geduld voor hebben en als je niet oplet wordt je gekaapt door een purser, een man met een bagagewagentje. Zo gauw hij je koffer op zijn karretje heeft, wil hij die pas afgeven na de check out en na betaling. “Ach” denk je dan “die mensen moeten ook wat verdienen!” Maar je hebt alleen maar ‘groot geld’ en zij hebben nooit wisselgeld, dus uitkijken wat je ze geeft! (Dit is trouwens een goede voorproef op geldgebruik in Benin, mensen hebben hier nooit wisselgeld en hopen dat je zegt van “laat maar zitten!”) Maar dan heb je je koffers en je denkt, “nu ben ik er!” , dan wordt er bij de bagagecheck gevraagd of je je bagagebonnetje hebt, voor controle. Ik vind dat trouwens heel goed dat dat gebeurt, dan kan er nooit iemand met mijn bagage er vandoor gaan, maar ik had dat nog nooit meegemaakt (en ik heb al heel wat gevlogen!) Als je het bonnetje niet meer hebt, dan krijg je je koffer ook niet!

Dan ben je er, in Benin, iedereen wacht op jou, lijkt het wel. “Moet je naar een hotel?”, “Wil je met de taxi?”, “Kan ik je helpen?”, komt van allerlei kanten.
Het verkeer is hier ook heel iets anders dan in Nederland, Canada, Australië en andere westerse landen waar ik ooit geweest ben.
Overal rijden hier brommers, vaak zijn het brommertaxi’s, beladen met mensen (vier is heel normaal), met boodschappen, met van alles wat maar mogelijk en onmogelijk op een brommer te vervoeren is. En bang voor hun leven zijn ze hier niet, ze rijden overal voor langs, tussen  langs, ze nemen altijd voorrang, ze toeteren. Dan heb je mensen die op straat lopen, de kippen, geiten, varkens, hondjes, die zich ook nergens iets van aantrekken. En die auto’s hier! Auto’s geïmporteerd uit Europa, meestal verroest en oud, vaak door de as gezakt, personenauto’s, busjes, volgepropt met passagiers, hoog opgeladen met van alles en nog wat. Vrachtwagens, vaak met de naam van de Europese eigenaar er nog op, verroest, voller dan vol en zo schuin op de weg dat hij zo kan omvallen ( en dat gebeurt ook geregeld) . Joe en ik rijden in een mooie stoere auto, een Toyota HiLux. Hoog op de wielen, vierwielaandrijving. Joe geniet als de stoere man, van het autorijden hier, met al zijn gevaren. Hij heeft inmiddels zijn rijbewijs, maar die zijn hier gemakkelijk te krijgen, als je genoeg geld geeft haal je altijd je rijbewijs. Maar Joe kan het heel goed, het rijden hier! Hij is echt de ‘king of the road’. Hij toetert net zo hard met de anderen mee, hij haalt iedereen in, hij neemt ook gewoon voorrang zo gauw als hij de kans heeft.
Vooral als we in de grote stad Cotonou zijn wordt hij ‘real mean!’ Als wij zo samen door de stad rijden, moet ik me er niet mee bemoeien en ik doe het ook maar niet. Het is soms zo zenuwslopend en angstaanjagend! Heel vaak als het te veel wordt, doe ik gewoon mijn ogen dicht en dan laat ik hem maar….

Ik heb besloten hier niet te gaan rijden, hij doet het maar, ik laat me wel rijden! Hij is misschien de ‘king of the road’, ik ben de ‘koningin’!
Wij rijden hier veel, er is hier niet veel op loopafstand, wat ons werk betreft. Naar de dorpjes, naar de kerken, andere bezoekjes, de bank, de markt. Eens in de twee weken rijden we naar Cotonou, voor een vergadering, voor de boodschappen, naar het strand, om even te zwemmen. Het is een rit van bijna drie uur, langs de grote weg naar Cotonou, via allerlei dorpjes.  Een paar stukken verharde weg, maar met heel veel gaten, vooral als het weer geregend heeft. Hele stukken zijn niet verhard, van zand, met gaten en hobbels. Nee, geen mooie snelwegen hier!
Als we naar de dorpjes in de buurt rijden is het nog erger (of leuker en interessanter, hoe je het maar ziet). Allemaal zandwegen, hobbels en bobbels, veel weggespoelde stukken weg. In de regentijd moeten we door modderpoelen en onderspoelde stukken weg.  Joe kent de weg altijd en op onze auto kunnen we tot nu toe echt rekenen. Ik heb het volste vertrouwen!
Maar het mooiste van de ritjes door de dorpjes is dat ik me bijna altijd net echt de ‘koningin’ voel en dat is niet alleen omdat ik een eigen chauffeur heb…..

Een voorbeeld: Joe en ik gaan naar een dorpje, voor een bezoekje, voor een cursus…….
We sluiten de voordeur van ons huis, we gaan de auto in, die meestal heel erg warm is, Joe doet de motor en de airco aan…en daar gaan we. Onze bewaker doet de poort open, wenst ons een goede reis en we rijden weg. De buren zwaaien, kleine kinderen in de straat zwaaien. We rijden de weg op door het dorp, er wordt door mensen gezwaaid en geroepen: “Daar gaan de Jovo’s!”  We zwaaien terug, net als de koningin, ja, we zijn nog steeds bijzonder hier, de enige blanken zowat.

We claxoneren als we langs de schoenenkraam van Didi (de moeder van Mariette) rijden, die zwaait terug . We rijden door het vaak ontzettend drukke dorp, vooral als het marktdag is (die is om de vier dagen). We rijden het dorp uit, langs de hobbelwegen, de plassen, de geulen. Overal lopen er mensen langs de weg, op weg naar de markt naar hun werk, met grote manden op hun hoofd. Groepen kinderen in hun kaki uniformen op weg naar school, vaak met hun boeken of zelfs boekentassen op hun hoofd. Brommertjes beladen met van alles proberen ons in te halen of gaan aan de kant voor ons of soms juist niet. Hele gezinnen met papa en mama en verscheidene kindertjes op een brommer, zonder helmen, moeders vaak met hun baby op de rug.

Mensen zijn aan het werken in de velden, kinderen werken net zo hard mee, allemaal zijn ze druk bezig. Maar bijna iedereen, die we zo tegenkomen zwaait, groet ons en schreeuwen: “daar gaan de Jovo’s!” Als we ergens stoppen komen vooral de kinderen op ons af, “Jovo, jovo!” Ze willen ons een hand geven, ons begroeten. Wat een aandacht…bijzonder toch!
Eergisteren reden we weer langs een weg, op weg naar Dogbo, we kwamen van een kerkdienst in een van de dorpjes. Weer zagen we een paar vrouwen lopen, met hun waar in manden op hun hoofd, op weg naar de markt in Dogbo. Soms moeten ze uren lopen om er te komen, “Waar gaan jullie heen, willen jullie meerijden?” Ja, graag, wat een verrassing!
Achterin de auto, met hun spullen, een eindje verderop, weer een paar vrouwen en later weer een paar…we hadden onze wagen volgeladen, vol met ……en toen we op de markt kwamen….. Waarschijnlijk voor sommigen van de vrouwen de eerste keer in een auto! En wij zouden ons niet kunnen voorstellen zonder en auto te leven…. vooral hier niet!
Volgende week gaan we weer reizen, met onze koffers, eerst met de auto naar Cotonou, daarna met het vliegtuig verder naar Nederland, een poosje op vakantie. Dan zullen we weer moeten wennen aan het rijden in Nederland en ons weer netjes aan de verkeersregels houden. Het wordt ook wel weer even wennen om even niet zo bijzonder te zijn, weer gewoon ‘Joe en Marijke’ . Maar we hebben er wel heel veel zin in! Heerlijk even naar de familie! En op 30 april de kroning van de nieuwe koning!
Dus Nederland: “Here we come!”

Liefs, Marijke

Pasen, wat een feest - en ook voor Nanavi!

In december 2011,  schreef  ik een blog over Nanavi.
Ik vertelde toen over hoe we haar vonden, liggend op de grond van haar hutje. Wel geliefd door haar familie en de mensen om haar heen, maar totaal geen kansen. Gelukkig woont ze naast de kerk waar ze elke zondag naar toe gedragen werd en naast een naaiatelier waar een groep jongelui, apprentis, werken die haar aandacht en vriendschap geven. Elke keer als we haar dan zien, daar in de kerk, zit ze daar zo blij, elke zondag is het een feest voor Nanavi. En al sinds we haar kennen zegt ze dat ze heel graag gedoopt wil zijn, dat is haar grote wens. Ze wil er zo graag echt bij horen!
Haar wereldje is maar zo klein, ze woont met haar ouders en zit de hele dag wat in en om haar huis. Haar vader had al een paar keer geprobeerd of ze naar school kon gaan, maar ze werd daar geweigerd omdat ze zelf niet naar de WC kan gaan. Het zou te veel zijn voor de medeleerlingen om haar helemaal naar de WC te dragen, zei de directeur. De scholen hier hebben namelijk ‘latrines’ (dat zijn buitentoiletten, zonder stromend water) die altijd meer dan 50 meter van het schoolgebouw vandaan zijn. De scholen zelf zijn ook niet echt toegankelijk voor mensen die niet kunnen lopen.
Nanavi heeft hier eigenlijk geen kansen. We hebben haar toen in december een tweedehands rolstoel gegeven en daar was zij en haar familie zo ontzettend blij mee. En echt, haar leven is daardoor echt wel vooruit gegaan; nee, nog niet naar school, maar we zien haar overal tegenwoordig. In de kerk, trots in haar rolstoel, voorin de kerk met het koortje van haar gemeente, ze gaat naar conferenties van de kerk.
En ook het afgelopen paasweekend, de grote Paasbijeenkomst van de ERCB, hier in de Mono Couffo. Vooral zaterdag was een heel bijzondere dag voor haar, want wat ze al heel lang wilde kwam uit! Nanavi deed belijdenis van haar geloof en werd gedoopt. Samen met heel veel anderen.
Het afgelopen Paasweekend was de Convention de Paques. Vanaf vrijdagavond kwamen de broers en zussen van al de gemeentes van de ERCB in de Mono Couffo. Het hele Paasweekend was een feest van zingen, samenzijn, samen bidden, samen eten, naar toespraken en preken luisteren en zaterdag een groot belijdenis- en doopfestijn; en zondag, op de Paasmorgen, het Heilig Avondmaal, met z’n allen! Wat een feest was het!
Er was een schoolgebouw afgehuurd, en in de lokalen sliepen de mensen, buiten werd er gekookt en gespeeld en de diensten werden ook buiten gehouden onder groot tentzeilen afdak. Muziek van allerlei soorten instrumenten, versterkt door versterkers die aangesloten waren op een grote lawaaierige generator, want het dorpje, Deve, waar de convention was, is nog niet aangesloten op elektriciteit, zoals de meeste dorpjes hier in de buurt.
Elke kerkgemeente had een eigen koortje/dansgroepje die optrad, iedereen danste en zong van harte mee.
Een lawaai dat het was en lang dat de diensten waren! Op zaterdag van 10 uur ‘s ochtends tot 3 uur ‘s middags en op zondag weer ongeveer zo lang. En iedereen hield het vol, jong en oud en echt alle leeftijden!
Zaterdag na veel zingen, dansen en optredens, was het Joe zijn beurt om te preken. De preek ging over Romeinen 6: 3 en 4 ‘Gedoopt zijn is sterven en leven met Christus.’ Een doopdienst is zo mooi en passend met Pasen, schoonwassen van al onze zonden! Na de preek kwam dus het dopen, alle 27 mensen die gedoopt werden, samen met de 7 mensen die belijdenis deden moesten allen antwoorden op de vragen. Zo mooi om te zien en te horen! Allemaal achter elkaar, sommigen deden het in het Frans, anderen in het Adja. En toen werd er gedoopt, stuk voor stuk knielden ze neer en werden ze door Joe gedoopt, achter elkaar door, het leek niet op te houden! En toen later de ouders met hun kinderen, 15 kinderen, een paar met beide ouders, de meeste met alleen een moeder. Ook zij moesten hun beloften doen, als ouders, maar wij ook, als broers en zussen. Zo prachtig en indrukwekkend deze ochtend!

En daar was Nanavi, tussen al die andere (meest) jonge mensen, in haar rolstoel. Ze heeft haar grote wens, ze is gedoopt, ze hoort er echt bij!
En zondag was het avondmaal, ook heel bijzonder, zoals altijd….. Zijn bloed voor ons gegoten, Zijn lichaam voor ons gebroken, de wijn, het brood….

Heel bijzonder om al die nieuwgedoopten, de nieuwe belijdende leden, daar te zien, maar ook zo bijzonder om al die mensen in lange rijen te zien, jong en oud, allemaal weten ze: “Hij stierf voor mij!” Ook Nanavi , in haar rolstoel, een van de vriendinnen geeft haar het brood, geeft haar de wijn. Ze hoort er echt bij.
Pasen, wat een feest! Het was een bijzondere en blijde dag. De nieuwe dominee, die over een paar maand echt als Pasteur aangesteld wordt, heeft gepreekt over 1 Corinthiërs 15. Over als Jezus niet zou zijn opgestaan, hoe zou het dan met ons zijn? Wij zouden betreurenswaardiger zijn dan mensen die nergens in geloven. Maar Hij is opgestaan en Hij leeft!
Vanmiddag, Tweede Paasdag, hadden we met Nanavi afgesproken dat we bij haar thuis langs zouden komen. Wij hadden er al een poos met haar ouders en met Solomon, haar ouderling, over gehad, ze wist dat het zou komen en nu eindelijk was het zo ver….. we kwamen het cadeau brengen……...
Omdat Nanavi geen opleiding heeft en geen activiteiten heeft en dus totaal geen vooruitzicht op een fijn gevuld leven, hadden we met haar vader en met Salomon gepraat over iets wat ze zou kunnen leren. Naar school kan ze niet, haar vader leert haar wat lezen en schrijven thuis, maar is er iets meer wat ze zou kunnen leren? Omdat er naast haar een naaiatelier is, met mensen die van haar houden en een hele goede leermeester, met 14 lieve apprentis, waarom zou ze daarvan niet vruchten kunnen genieten? Ons idee was om ergens een naaimachine te vinden waar Nanavi op zou kunnen leren werken. Al de naaimachines in het naaiatelier zijn met een voetpedaal (die ouderwetse, die wij vroeger ook hadden, omdat er geen elektriciteit is. Daar kan ze niet mee werken, daarom hebben wij een mooie naaimachine gevonden die met de hand bediend moet worden, speciaal voor haar. We hebben er een aangepaste tafel bij laten maken en een tweedehands bureaustoel, die omhoog en naar beneden kan. We hadden Salomon gevraagd om met zijn apprentis Nanavi te helpen. Eerst gewoon in het heel klein beginnen, bijvoorbeeld eerst leren knippen, met de hand wat naaien, eens een stukje recht naaien op de machine. Stukje bij stukje, begeleid door de anderen en wie weet misschien heeft ze een gave voor naaien…...ze krijgt tenminste een kans.

Dat was vandaag, de tweede Paasdag, hier normaal niet gevierd, zoals in Nederland, maar het was een derde feestdag voor Nanavi, nee, eigenlijk een vierde feestdag! Goede Vrijdag, zaterdag - de doop dag, zondag de viering van de opstanding van Jezus Christus en het eerste avondmaal voor Nanavi en tweede Paasdag een mooi cadeau.
Pasen, wat een feest!

Marijke