Wonder (Gastblog van Joe, in het Nederlands)

Nu een jaar geleden begon ik mijn eerste blog met deze woorden: “Vandaag hebben we afscheid genomen van Nederland en is ons Afrikaanse avontuur in alle ernst begonnen. Ik kan me niet herinneren ooit zo volledig met liefde te zijn omringd als tijdens het uur dat we op Schiphol hadden. God heeft ons echt gezegend met een geweldige familie!” Er zijn zo veel dingen gebeurd in het afgelopen jaar, zo veel veranderd, maar één ding blijft. Zo mogelijk is het nog duidelijker geworden: familie is een Godswonder. Soms een wonder dat pijn doet om wat je mist. Maar ook een wonder dat geneest, als broers en zussen er zijn voor elkaar zijn om elkaar te steunen. We houden van jullie, onze kinderen! En God ook!

God houdt ook van Vovokame. Ik weet eigenlijk niet met zekerheid van hoe je dat moet schrijven. Er is geen naambord voor dit dorp op een paar kilometer afstand van Dogbo. Gewoon een modderpad dat links afslaat op de weg naar Ayomi. Het spoor gaat een halve kilometer langs rijstvelden, dan omhoog langs de maniok en de maïs, en tenslotte, daar is het: een dorp niet te onderscheiden van de vele andere dorpen hier in de Mono-Couffo. Leem en riet, leem en golfplaat, beton en golfplaat: huizen zonder zichtbaar patroon hutje mutje door elkaar. Bij de ingang van het dorp links een onvoltooide en enigszins onverzorgde kerk. Ook naamloos. En rechts aan een frame een buis die uit de grond komt, met water dat onophoudelijk blijft stromen, in een rafelige vijver plonst en dan wegloopt in de richting van de rijstvelden.
We waren er een paar weken geleden op uitnodiging van een groep jonge mannen. Gregoire, onze vriend en af en toe chauffeur uit Dogbo, komt oorspronkelijk van Vovokame. Vier of vijf jaar geleden was hij flink heidens, polygaam getrouwd met een tweede vrouw, en gevuld met jaloezie en hebzucht, zo zegt hij zelf. Maar God greep hem beet. Gregoire nam Christus aan en zijn leven kreeg een nieuwe richting. Voor ons buiten zicht, deed hij wat christenen doen: hij sprak van zijn geloof met zijn vrienden en familie in Vovokame. Ze hadden de veranderingen in zijn leven gezien en ze waren nieuwsgierig.
En toen ongeveer een maand en een half geleden, kwam hij met een verrassend nieuwtje: Pasteur, er zijn mensen in ons dorp die daar een gereformeerde kerk geplant willen zien. Kunt u met hen kennis komen maken bij mij thuis in Dogbo om uit te leggen wat er moet gebeuren? Dit was de eerste keer dat ik ooit van Vovokame gehoord had. Maar God ziet meer dan ik.
12 jonge mannen en jongens zaten die vrijdagavond in het huis van Gregoire ons op te wachten. Gregoire stelde ons voor en wees naar de oudste van het stel, een jonge man van tegen de 30. Dit is Lambert, de leider van de kerk. Daarna stelden de anderen stelden voor. Eentje maar was ooit gedoopt, in een Pinkstergemeente - of was het Apostolisch? - hij wist het niet zeker. De anderen waren nieuwe bekeerlingen of nog onderweg. Allemaal bevestigden ze: ja, een gereformeerde kerk is wat we willen voor ons dorp. We hebben gepraat, de Bijbel gelezen, gebeden, en we maakten een afspraak voor een bezoek aan Vovokame.
Zondagavond een week later waren we er. Samen met Norbert, ouderling in Agame, en Theophile, onze Beninse voorganger uit Cotonou. We liepen door de steegjes van Vovokame. Voorbij de naamloze kerk en de waterbron, tussen de huizen en over de erven. Ik struikelde bijna over een Legba: een kleiheuveltje versierd met fietsonderdelen, de horens van een buffel, en diverse messen, het geheel besmeerd met een vette pasta van bloed en veren en maïspap. Beeld van kracht en bescherming in de voodoocultuur. Gregoire had gezegd: 85% van de mensen in mijn dorp zijn nog steeds heidens. Links van ons werd een graf gegraven. Volwassen formaat. Vlakbij de veranda van het huis waar de overledene waarschijnlijk had geleefd. Doden en levenden nemen nooit echt afscheid in de traditionele Afrikaanse cultuur.

Een van de iets grotere huizen was voorbereid op onze komst: een tafel met drie of vier stoelen aan het ene eind voor ons, bankjes vulden de ruimte die overbleef. Norbert zei later: er waren minstens 50 mensen in die kamer! Kinderen, tieners, vrouwen, mannen. Opnieuw hadden we de kans om te praten, vragen te stellen, om motieven te verduidelijken en om mogelijkheden uit te leggen.
We vertrokken, bemoedigd, om niet te zeggen een beetje overweldigd. Kijk, zei iemand: dit is het perceel waar we onze kerk willen bouwen. Precies in het midden van het dorp. Ja, zei iemand anders, maar we hebben ook een ander perceel langs de weg naar het dorp, als u dat een betere plek vindt. Twee toekomstige leden hadden dus al een stuk bouwgrond toegezegd! We zeiden dat het beter zou zijn als zij zelf, onafhankelijk van ons, een keuze zouden maken. Niet op de hoogte van alle onuitgesproken werkelijkheden van Vovokame, wilden wij voorkomen dat wij verdeeldheid en afgunst zouden creëren.
We liepen terug naar de auto, langs de haveloze kerk aan de rand van het dorp. Een ding, zei ik. Voordat we iets beginnen: er bevindt zich reeds een kerk in Vovokame. En het zou niet goed zijn voor ons om te komen concurreren. We willen het evangelie delen. Maar we willen geen leden stelen van een andere kerk. Als we hier een gereformeerde kerk komen vestigen, moeten we eerst gesproken hebben met de oudsten van de gemeente die er al is! Onze metgezellen waren niet verrast. We hadden al verwacht dat u dat zou zeggen, zei één. Wij regelen zo snel mogelijk met hen een ontmoeting.
En dus waren we een week later wéér in Vovokame. Naast Gregoire hadden we deze keer Joseph, diaken in Dogbo, met ons mee. Drie ouderlingen en een diaken, meen ik, waren er om ons te ontmoeten in het huis van de hoofdouderling Rigobert. Ze waren vriendelijk en beleefd en verwelkomde ons zoals we hier inmiddels aan gewend zijn geraakt. Gregoire stelde ons voor, wij legden uit hoe we hier terecht waren gekomen en wat we wel en niet wilden doen in Vovokame.
U bent hier al als christelijke kerk, zei ik. Dit is uw dorp, Gods akker, waarin Hij u al aan het werk heeft gezet. In dit dorp bent u de oudste broer. En zouden we hier komen om een gereformeerde kerk te stichten, we zouden niet meer zijn dan een jongere broer, gekomen om u te helpen op Gods akker.
En toen sprak de hoofdouderling, Rigobert: in alle eerlijkheid, we werden wat onrustig toen we hoorden dat hier een blanke pasteur van een andere kerk was geweest. Was hij gekomen om onze leden te kapen? Zou de nieuwe kerk verdeeldheid onder de christenen van het dorp veroorzaken? Maar we kennen Gregoire. We weten wie hij vroeger was. En we hebben gezien hoe hij een nieuwe persoon is geworden. We hebben uw woorden gehoord. En we begrijpen waarom u hier bent. Namens onze raad en al onze leden willen wij u van harte welkom heten. We hebben u nodig. Gods akker hier is te groot voor ons allen.
Joseph, onze diaken, stelde een vraag. Wat zou u zeggen, als bijvoorbeeld een van uw eigen kinderen zou besluiten om zich bij de gereformeerde kerk aan te sluiten? Rigobert antwoordde: Ik zou gelukkig zijn. Ik, bijvoorbeeld, ben niet een goede vader voor mijn kinderen. Ik ben op zoveel manieren zo'n slecht voorbeeld. Hoe kan ik in ons dorp hopen anderen te overtuigen om Jezus Christus aan te nemen  als mijn leven zoveel fouten heeft? In alle eerlijkheid, ons leven als christenen schiet vaak te kort. Alstublieft, kom naar ons dorp en help ons opnieuw te beginnen.
Verootmoedigd namen we afscheid. God moet plannen voor dit dorp hebben, concludeerden wij. We nodigden de groep uit in om in Dogbo een kerkdienst te bezoeken en te zien hoe een gereformeerde kerkdienst loopt. Dat deden ze, een week later. Een stuk of tien, allen op elkaar gepropt in Gregoire’s vijfpersoons taxi. Ze kwamen, ze zagen, ze luisterden, ze deelden in een tijd van aanbidding.
En toen, vanmiddag, kwam Gregoire bij ons langs. Ik had hem een ​​pakket materialen voor de groep gegeven: Bijbels, catechisatieboekjes, liturgieboekjes. Vandaag was ik in Vovokame, zei hij. En de mensen daar hebben een besluit genomen. Sinds hun bezoek aan Dogbo zijn ze elke zondagmiddag bijeengekomen. En vandaag hebben ze besloten dat ze een gemeente gaan oprichten. Ze hebben gelezen wat Paulus aan Timotheüs schrijft over kerkleiders, en ze hebben bevestigd dat zij Lambert daartoe willen aanstellen. Zij zijn ook van plan om zo snel mogelijk een voorlopige kapel te plaatsen op het perceel in het midden van het dorp. En als ze klaar zijn, willen ze de oudsten van de ERCB vragen hen te accepteren als een nieuwe parochie binnen de kerk.
Wat konden we anders doen dan God loven? Ik begon Gregoire te vertellen wat DVN misschien zou kunnen betekenen qua financiële bijstand voor de bouw, maar hij onderbrak me. Nee, zei hij, God heeft een wonder gedaan. Ze hoeven en willen geen materiële hulp. Iedereen daar heeft toegezegd materialen te kopen en te helpen bouwen, het perceel is inmiddels schoon, en binnen vier of vijf dagen moet de kapel er staan. Aanstaande zondag komt er een inaugurele kerkdienst.
Raad eens waar we hopen te zijn, als God het wil, aanstaande zondagochtend om 10 uur? Ik denk dat het een mooie zondag wordt. Omringd door Gods liefde te Vovokame. Ook bij familie, maar dan van een andere soort. We missen nog altijd die van onszelf, soms meer dan we kunnen zeggen, maar zoiets als dit is een enorme bemoediging. Nog altijd gebeuren er wonderen.
(fotos van Jurrien)

Naschrift: We zijn er geweest, zondagochtend. Op aanraden van Grégoire wat later dan de aangekondigde aanvangstijd. We liepen weer door het dorp, langs het stomme afgodsbeeld, in de richting waar het geluid vandaan kwam: heldere stemmen van vrouwen en meisjes, daar onderdoor donker van de mannen, handgeklap. En daar waren ze: de kapel was een afdak van palmbladeren, met bankjes voor het publiek en vooraan een tafel met drie of vier stoelen voor de eregasten.

Toen het lied was afgelopen werden we welkom geheten, bedankt voor onze komst, en gevraagd om onze plek in te nemen. En onder leiding van de gekozen oudste, Lambert, ging de dienst verder. Zingen, dansen, bidden, luisteren: heel anders dan wat we in Nederland kennen, maar ook weer heel vertrouwd. Ik was gevraagd om te preken, en dat deed ik: Ik ben ervan overtuigd dat hij die dit goede werk bij u begonnen is, het ook zal voltooien op de dag van Christus Jezus (Fil 1.6). Zo is het maar net. Wonderen zijn niet ons werk, maar dat van God. En wat God begint, dat komt af. Ik las de verklaring voor waar ze voor willen staan: wij, gelovigen te Vovokame, die verlangen om Jezus Christus te volgen en het evangelie te verkondigen aan onze naasten, zijn overeengekomen om ons vanaf vandaag te verenigen als gemeente…En één voor één kwamen ze naar voren om die te ondertekenen.